HukukcuForum.COM - Hukuk Forum, Hukuk Forumları, Hukuk Siteleri

HukukcuForum.COM - Hukuk Forum, Hukuk Forumları, Hukuk Siteleri (http://www.hukukcuforum.com/)
-   Ticaret Hukuku (http://www.hukukcuforum.com/ticaret-hukuku/)
-   -   Çek nedir, çek nasıl yazılır, çek iptali, çek tanımı, çek yazma (http://www.hukukcuforum.com/ticaret-hukuku/795-cek-nedir-cek-nasil-yazilir-cek-iptali-cek-tanimi-cek-yazma.html)

admin 18-09-13 21:07

Çek nedir, çek nasıl yazılır, çek iptali, çek tanımı, çek yazma
 
. Çek
a) Çekin tanımı ve niteliği
Poliçede olduğu gibi çekte de üçlü bir ilişki vardır. Çekte keşideci muhatap bankaya çekte
yazılı meblağın lehdara ödenmesini emreder. Yalnız burada sözü geçen muhatap hemen her
zaman bir banka yada özel finans kurumudur. Ayrıca çekte yer alan muhatap, poliçeden farklı
olarak asıl borçlu olmayıp sadece gişe vazifesi görür.
Çek, poliçe ve bonodan farklı olarak kredi aracı olmayıp sadece ödeme aracıdır.
b) Çekte şekil şartları
Çekte zorunlu şekil şartları 6 tanedir. Poliçe ve bonodan farklı olarak çekte vade yoktur. Lehdar
da zorunlu unsur değildir. Çünkü çek hamiline düzenlenebilir. Bunlar haricindeki şekil şartları
ile ilgili olarak poliçe ve bono hakkındaki tüm açıklamalar çekte de geçerlidir.
c) Çek çekme koşulları
Türk Hukukunda poliçe ve bonodan farklı olarak medeni hakları kullanma ehliyetine sahip her
kişi çek keşide edemez. Bir kişinin çek keşide edebilmesi için ilave belirli bazı koşullar vardır.
Öncelikle çek sadece bir banka veya özel finans kurumu üzerine çekilebilir. Bunun dışında fiil
ehliyetine sahip bir kişinin çek yazabilmesi için ilave iki şarta daha ihtiyaç vardır.
Bu koşullardan ilki muhatap banka ile çek keşide eden kişi arasında çek çekilebilmesi
konusunda bir anlaşma olmasıdır. Bir bankanın bir kişiye çek vermesi halinde taraflar arasında
üstü örtülü olarak bu anlaşma kurulur.
Çek çekilebilmesi için ikinci şart ise, muhatap banka nezdinde bir karşılığın bulunmasıdır. Eğer
bir keşideci, muhatap banka nezdinde karşılık olmadan çek keşide edecek olursa bu
karşılıksızlık hususu, çekin arkasının muhatabın yazılı imzalı beyanı ile yahut noter marifeti ile
ya da takas odasının yazılı ve imzalı beyanı ile tespit edilir. Bu durumda keşideci karşılıksız
çek çekme suçu işlemiş olur ve çek bedeli tutarı kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Ancak
verilecek para cezası her yıl artırılan belirli bir miktarın üzerinde olamaz. Bu suçtan
mükerrirlere bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Karşılıksız çek keşide edilmesi
halinde keşideci hakkında cezai takibata geçilebilmesi için çek hamilinin şikayette bulunması
gerekir. Hamil hüküm kesinleşinceye kadar bu şikayetinden vazgeçebilir.
Çekin karşılıksız çıkması durumunda muhatap banka çek hamiline belirli bir meblağı (her çek
yaprağı için 300.000.000 TL) ödemek zorundadır. Bu miktar, Devlet İstatistik Enstitüsü
Başkanlığınca yapılan toptan eşya fiyatları yıllık endeksindeki değişmeler göz önünde tutularak Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından her yıl Ocak ayında belirlenir ve Resmi
Gazete’de yayımlanır.
Keşideci, çekin karşılıksız kalan kısmını, % 10 tazminatı ve ibraz tarihinden ödeme gününe
kadar süre için hesaplanacak gecikme faizi ile birlikte ödemek suretiyle düzeltme hakkını
kullanabilir. Bu ödemenin, çekte yazılı keşide gününe göre hesaplanacak ibraz süresinin bitim
tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde yapılması gerekir. Bu takdirde keşideci tekrar çek
keşide etme hakkını kazanır.
Yeterli karşılığı bulunmadığı için çeki kısmen veya tamamen ödemeyen muhatap banka, hesap
sahibine, kendisine ait bütün çek defterlerini aldığı bankalara geri vermesini, iadeli taahhütlü
mektup ile bildirir. Bu ihtarın, yukarıda yazılı düzeltme süresinin dolmasından itibaren 10 gün
içinde yapılması gerekir.
Muhatap banka ayrıca yeterli karşılığı olmadığı için çekin ödenmediğini ve hesap sahibi
hakkındaki gerekli bilgileri Merkez Bankası'na da bildirir.
d) Çekte vade ve ibraz süreleri
Çekte tek tip vade vardır, çek görüldüğünde ödenir. Uygulamada ileri düzenleme tarihi
yazılmak suretiyle fiilen vade oluşturulmakla birlikte, bu uygulama genel kuralı değiştirmez.
Çek hamili isterse ileri düzenleme tarihinden önce ibraz etmek suretiyle çekin ödenmesini
isteyebilir.
Çek esas itibariyle bir ödeme aracı olduğu için vadeden farklı olarak kısa ibraz süreleri vardır.
Buna göre:
Bir çek keşide edildiği yerde ödenecekse on gün, keşide edildiği yerden başka yerde
ödenecekse bir ay içinde muhatap bankaya ibraz edilmelidir.
Ödeneceği memleketten başka bir memlekette keşide edilen çek, keşide yeri ile ödeme yeri
aynı kıtada ise bir ay ve ayrı kıtalarda ise üç ay içinde muhataba ibraz edilmelidir. Bu bağlamda
Akdeniz’de sahili olan devletler farklı kıtalarda da olsa aynı kıtada kabul edilir.
Tüm bu süreler, çekte keşide günü olarak gösterilen tarihten itibaren işlemeye başlar.
e) Çekin devri
Çek hamiline ise ya da belirli bir kişinin ismi ile birlikte hamiline kaydını içeriyorsa teslim yolu
ile devredilir. Nama yazılı bir çek alacağın temliki ve teslim yolu ile emre yazılı çek ise ciro ve
teslim yolu ile devredilir.
Çekte temlik ve tahsil cirosu yapılabilir, rehin cirosu yapılamaz. Öte yandan çekin muhatap
bankaya cirosu makbuz hükmündedir.
f) Çekte ödeme
Çek ödenmek üzere muhataba ibraz süresi içinde ibraz edilmelidir. Çeklerin ödeme için ibrazı
ancak iş günü ve saatlerinde yapılır. İbraz süresinin son günü tatile rastlıyorsa ibraz süresi tatili izleyen ilk iş günü mesai saatinin
bitimine kadar uzar.
Çek görüldüğünde ödeneceğinden süresi içinde ibraz edilen çeki karşılığı varsa muhatap banka
ödemek zorundadır. İbraz süresi geçmiş olsa dahi, keşideci çekten caymamış ise, muhatap çeki
geçerli olarak ödeyebilir. Bu noktada karşılığı olmasa bile eğer muhatap banka çeki teyit etmiş
ise yine ödeme mükellefiyeti altındadır.
Keşideci çeki çizgili çek olarak düzenleyebilir. Çizgili bir çek muhatap banka tarafından ancak
bir bankaya ödenebilir. Bu noktada eğer çek üzerindeki iki paralel çizgi arasında belirli bir
bankanın ismi var ise “özel” sadece”banka” kelimesi yer alıyorsa “genel” çizgili çek söz
konusudur.
Çek tedavüle çıktıktan sonra çekin kendisinin veya üçüncü bir kişinin elinden rızasına aykırı
olarak çıktığını iddia eden keşideci ancak ödemeyi durdurabilir. Aksi halde çekten cayma
ancak ibraz süreleri geçtikten sonra olanaklıdır.
Çek tedavüle çıktıktan sonra keşidecinin durumunda değişiklik olması örneğin keşidecinin
ö1mesi, iflas etmesi, fiil ehliyetini yitirmesi halinde dahi ibraz süresi içinde çek geçerliliğini
korur.
Muhatap çeki öderken, ciro silsilesinin şeklen düzgünlüğünü inceleme yükümü altında olmakla
birlikte imzaların sıhhatini incelemek zorunda değildir.
Çek ibrazında ödenmez ve bu husus noter marifeti ile ya da muhatabın çek arkasına yazılı ve
imzalı beyanı ile veya takas odasının aynı nitelikteki beyanı ile tespit edilecek olursa hamil
rücu hakkını kullanabilir.


Tüm Zamanlar GMT +2 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 23:13.

Powered by vBulletin®
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.6.0 PL2 ©2011, Crawlability, Inc.